Is de grens tussen werk en privé, activiteit en ontspanning bij jou helder?

Is de grens tussen werk en privé, activiteit en ontspanning bij jou helder?

De balans en overgangen tussen werk en privé staan steeds meer onder druk. De grenzen hiertussen zijn bij de meeste mensen niet helder. Tijdens het kijken van een voetbalwedstrijd van de kinderen, werk je op je mobiele telefoon nog gauw even je werkmailtjes weg. Overwerk lijkt in sommige banen eerder standaard dan uitzondering. ZZP'ers zijn natuurlijk nooit vrij. Tijdens het werk wordt door sommige volop gefacebookt, gewhatsappt en getwitterd, ook met het thuisfront. Vaak uit gewoonte, want het is maar een minuutje, toch?

Steeds duidelijker wordt het dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen werk en ontspanning; werk en privé; actie en ontspanning. Pauzes op je werk zijn effectiever als je ze “groen” kunt benutten, dus even een wandeling in een park of bos doet wonderen. Veel meer dan dezelfde tijd even facebooken of youtubefilmpjes kijken. Als je pauzes groen zijn, is het meteen duidelijk dat het nu even tijd is voor ontspanning.

groene pauze

Wanneer je achter je bureau blijft zitten is het veel lastiger om je werk even echt lós te laten. Terwijl je dat loslaten nodig hebt om het daarna weer “goed vast te pakken” en effectief en productief aan het werk te gaan. Ook in het huishouden is het van belang dat er een tijd is van “werken” en van “spelen”. Werk is nooit helemaal klaar, dus is het nodig dat je daarin zelf de grenzen aangeeft, ander komt je nooit aan spelen of ontspanning toe.

Sommige bedrijven gaan al wél ver in het scheppen van deze duidelijkheid. Op NOS.nl stond een artikel van een bedrijf dat om 18:00 de bureaus omhoog takelt (met filmpje!). Er kan dan niet meer gewerkt worden tot de volgende ochtend.

In Een Levensregel voor Beginners (over de Benedictijnse Orde) van Wil Derkse, gaat het erover dat een vast dagritme duidelijkheid schept over wanneer wat onze aandacht verdient. Werk is niet belangrijker dan ontspanning en ook dat laatste verdient net zoveel aandacht. Voor sommige misschien vreemd, maar de productiviteit in het werk gedeelte van de dag neemt daardoor sterk toe. Juist omdat er met net zo veel aandacht en belang aan recreatie wordt gedaan. Het “vaste” dagritme helpt in het oefenen van zowel de kunst van het beginnen, als de kunst van het ophouden. Beide zijn van belang voor een effectief én ontspannen werken en leven.

In bijvoorbeeld Diep werk beschrijft Cal Newport de productiviteit van een vast schema. Hij gebruikt zelf een ritueel waarmee hij de werkdag afsluit, zodat het voor hemzelf duidelijk is dat de “gezinstijd” begint.

Zijn afsluitritueel ziet er als volgt uit:

  • Hij kijkt nog een laatste keer naar zijn inbox, zodat hij zeker weet dat er niets is waar hij vandaag nog op moet reageren. (Hij verstuurd geen mails meer na 17:30!)
  • Alle nieuwe taken die hij nog in zijn hoofd heeft, of die hij op een kladje heeft geschreven verplaatst hij naar zijn “officiële takenlijst”.
  • Hij doorloopt al zijn taken en kijkt naar de komende dagen in zijn agenda. Het doel hiervan is dat hij geen deadlines of afspraken over het hoofd ziet (Het lijkt wel wat op het wekelijks onderhoud van Getting Things Done, maar dat doet deze auteur, een groot voorstander van diep geconcentreerd werk, dus iedere dag aan het einde van zijn werkdag!).
  • Hij maakt met deze informatie een algemeen werkplan voor de volgende dag.
  • Als dat gebeurd is zegt hij “Afsluiting afgerond”. Dit helpt hem het denken over zijn werk voor de rest van de dag stil te leggen.

Cal Newport erkent overigens dat het wat extreem lijkt, maar het helpt wél, omdat je geen onvoltooide losse eindjes van je werk in je privétijd hebt.

Ook Adam Fraser heeft een TED-talk* gegeven over werk-privé balans waarin het overgangsritueel centraal staat.

Het kernpunt voor hem is wat je “ertussen” doet. Werk en thuis hebben vaak een ander ritme en het je hebt iets nodig om een goede overgang van het ene naar het andere ritme te maken (door hem de “derde ruimte” genoemd). Door een goed overgangsritueel wordt zowel jouw leven als dat van je gezinsleden een stuk leuker. Bij hem draait het overgangsritueel om

  • Reflecteren
    • Wat ging goed?
    • Wat heb ik bereikt?
    • Hoe ben ik beter geworden?
  • Rust
    • Het gaat om stilte en aanwezigheid, ontspanning en focus.
    • Dit kan een sudoko maken zijn, een korte mindfulness oefening, maar ook beweging/sport of met de hond naar het bos of park is een hele goede manier.
  • Reset
    • Wat zijn je intenties voor de rest van de dag?
    • Hoe kun je je gedragen om dat voor elkaar te krijgen?.

overgansrituelen

Duidelijkheid over waar het nu tijd voor is, vereenvoudigt het geven van jouw energie en aandacht aan datgene wat er op dit moment het meest toe doet. Hoe zou je die duidelijkheid in jouw leven kunnen vergroten? Heb je rituelen nodig voor die overgangen, of kun jij die duidelijkheid op een andere manier scheppen?

Zelfs als het in jouw leven niet mogelijk is om een vast ritme te handhaven, zijn er vaak wel manieren om de voorspelbaarheid te vergroten en overgangsrituelen zijn dan zeker van belang. Kun je een dag van te voren aangeven op welke uren er gewerkt wordt, het huishouden wordt gedaan en wanneer er tijd is voor ontspanning? Zelfs al wisselt het iedere dag, deze voorspelbaarheid helpt ook om de grenzen duidelijk te krijgen, zelfs bij een meer flexibele levensstijl.

 


* Een TED-talk is een speech waarbij sprekers hun ideeën overbrengen aan een zaal met publiek. De spreker doet dat op een zo toegankelijk mogelijke manier en in maximaal 6, 12 of 18 minuten. Sinds 2009 vinden er over de hele wereld in TEDx-evenementen plaats.